محمد حسين بن مهدى فراهانى
25
سفرنامه ميرزا محمد حسين فراهانى ( فارسى )
آن قنات كرده و دو سنگ آب به هم رسانيد . بعد از آن ديگر تعمير نشده و حالا نيم سنگ آب دارد و از مسجد جامع مىگذرد و محلهء دباغان و خانههاى اطراف شاهزاده حسين را مشروب مىنمايد . قنات ملا خليل اللّه ، كه به ملا خليلا معروف است و وقف عام . و در اين سنوات حاجى ميرزا محمود امينى قدرى مخارج كرده و قريب يك سنگ آب دارد و محلهء آخوند و محلهء خندقبار را مشروب مىكند . قنات طيفورى ، وقف و الان قريب نيم سنگ آب دارد و بعضى از محلهء راه كوشك را مشروب مىنمايد . قنات حلال آب . اين قنات خرابه وقفى بود ، اهلهء محلهء راه كوشك همه متفقا آباد كردند و بدين واسطه همهء اهل محله سمت مالكيت به هم رسانيدهاند و نيمسنگ متجاوز آب دارد . قنات حاتم بك و خواتونى . هر دو يك رشته شده و خراب بود ، وكيل الرعايا اهتمام در آبادى آن نمود و حالا نيمسنگ آب دارد كه بعضى از محلهء پنبهريسه را مشروب مىنمايد . و يك قنات شاه است ، كه از وقفيات صفويه و الان مخروبه و خيلى قابل آبادى است . و سه قنات مخروبهء ديگر هم هست . رودخانههائى كه به شهر قزوين مىآيد رودخانهء ديزج ، منبع آن از كوهستان رودبار و بلوك قهپايه « 31 » است . رودخانهء ارنزج ، منشأ آن نيز از بلوك قهپايه است . رودخانه زويار ، منبع آن از بلوك قاقزان است . رودخانهء بيسينه ، منشأ آن نيز از كوهستان قاقزان است . و يكى هم رودخانهء دلىچاى است كه متعلق به قريه [ اى ] موسوم به عبك بوده و سلاطين صفويه محض اينكه آب شهر زياد شود آن قريه را خريده و خراب كرده و آب را به شهر آوردند و عجالة هم آب به شهر مىآيد و داخل رودخانهء بيسينه مىشود و تا پنجاه روز از عيد نوروز گذشته به باغات مىرود . و ديوان اعلى از بابت اين رود سالى هزار تومان ماليات از صاحبان باغات مىگيرد . و صفويه
--> ( 31 ) - كوهپايه - كهپايه .